Жыткавiчы

Чаму нельга «ставіць шклопакеты ў Камянецкую вежу»

Пра тое, што можа зрабіць у гэткай сітуацыі свядомая грамадскасць і адказная прэса, разважалі 16 красавіка ўдзельнікі мінскай прэс-канферэнцыі, зладжанай ГА «Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры» і ГА «БАЖ». Сустрэча была прымеркаваная да Міжнароднага дня аховы помнікаў і гістарычных мясцін, які будзе адзначацца 18 красавіка.

 
Прэс-канферэнцыя 16 красавіка называлася "Выкананне нацыянальнага заканадаўства, міжнародных прававых актаў і методык у галіне аховы гісторыка-культурнай спадчыны ў Рэспубліцы Беларусь"  (фота БАЖ)

Старшыня таварыства аховы помнікаў Антон Астаповіч зачытаў падрыхтаваны актывістамі арганізацыі праект «Звароту да беларускага грамадства і міжнароднай супольнасці». У дакуменце пералічваецца цэлы шэраг дзяржаўных службоўцаў, якія спрычыніліся да руйнавання гістарычных каштоўнасцяў і парушэння нацыянальнага заканадаўства і міжнародных пагадненняў у гэтай галіне. Таварыства аховы помнікаў збіраецца хадайнічаць перад еўрапейскімі структурамі, каб гэтых чыноўнікаў уключылі ў спіс грамадзян Беларусі, якім забаронены ўезд на тэрыторыю краін Еўразвязу.

 
На фота: злева - Андрэй Аляксандраў, сябра аргкамітэту медыякампаніі БАЖ «Журналісты за гістарычную спадчыну». Справа - старшыня добраахвотнага таварыства аховы помнікаў Антон Астаповіч чытае праект "Звароту..." (фота БАЖ)

У спісе апынуліся міністр культуры Уладзімір Матвяйчук, яго намеснік Уладзімір Грыдзюшка, супрацоўнік Міністэрства культуры Ігар Чарняўскі, старшыня Мінгарвыканкаму Міхаіл Паўлаў, а таксама старшыня Камітэту архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкаму Віктар Нікіцін.

 
На фота: Антон Астаповіч (фота БАЖ)

Аўтары звароту лічаць, што гэткія рашучыя захады цалкам апраўданыя, бо ўсе папярэднія спробы наладзіць дыялог з дзяржаўнымі ўстановамі не далі плёну. Акрамя таго, як падкрэсліваецца ў дакуменце, гісторыка-культурная спадчына Беларусі «мае наднацыянальную, агульнаеўрапейскую каштоўнасць», і таму зварот да еўрапейскіх структур цалкам апраўданы. У таварыстве аховы помнікаў упэўненыя: калі будзе створаны прэцэдэнт пакарання мінскіх чыноўнікаў, то ў абласных гарадах праблему будзе вырашыць значна прасцей.

«У Мінску гістарычныя тэрыторыі займаюць усяго 0,3% ад агульнай плошчы, — паведаміў беларускі гісторык і журналіст Сяргей Харэўскі. — Няўжо ў нас такая кволая эканоміка, што нават гэтыя два тузіны будынкаў нельга пакінуць у спакоі ці адрэстаўраваць належным чынам? Лядовыя палацы і салюты сведчаць пра іншае. Зрэшты, заўсёды ёсць магчымасць тэрмінова звярнуцца па міжнародную падтрымку!..»

 
На фота: Сяргей Харэўскі

Па словах сп-ра Харэўскага, надзвычай сур’ёзная праблема палягае ў тым, што манапалізаваныя дзяржавай СМІ, якія дамінуюць на інфармацыйным полі, абсалютна не тлумачаць сваім чытачам, што такое сапраўдная рэстаўрацыя і чаму нельга «устаўляць шклопакеты ў Камянецкую вежу». «Калі табе штодня ўнушаюць, што гэта не толькі можна, але і добра, то звычайныя людзі і пачынаюць так думаць», — зазначыў гісторык.

У гэткіх умовах надзвычай важная інфармацыйная падтрымка з боку адказнай прэсы, якая б сапраўды даводзіла да людзей змест нацыянальнага заканадаўства і міжнародных пагадненняў і інфармавала пра выпадкі іх парушэння. «Журналісты павінныя падзяліць адказнасць за тое, што робіцца ў нашай дзяржаве ў сферы аховы помнікаў», — зазначыў на прэс-канферэнцыі Андрэй Аляксандраў, сябра аргкамітэту медыякампаніі БАЖ «Журналісты за гістарычную спадчыну».

 
На фота: Андрэй Аляксандраў, БАЖ  

На яго думку, задача прэсы палягае не толькі ў тым, каб інфармаваць пра праблемы захавання гістарычнай спадчыны і змаганне за яе, але і самім папулярызаваць аб’екты гэтай спадчыны сярод сваёй аўдыторыі.

Каардынатары медыякампаніі лічаць адной з галоўных задач папаўненне ведаў саміх журналістаў у гэтай галіне, і таму вялікую ўвагу надаюць прэс-турам па гістарычных мясцінах, адукацыйным круглым сталам, творчым конкурсам сярод калегаў. «Мы самі найперш павінныя „адкрыць“ для сябе гістарычную Беларусь, тады мы зможам прафесійна і пераканаўча пісаць пра захаванне нашай гісторыка-культурнай спадчыны», — зазначыў Андрэй Аляксандраў, ад імя БАЖ заклікаўшы калегаў надаваць больш увагі гэтай тэме.

Да ўдзелу ў прэс-канферэнцыі 16 красавіка запрашалі таксама прадстаўнікоў афіцыйнай прэсы і дзяржаўных устаноў — у прыватнасці, Міністэрства культуры і Мінгарвыканкама, аднак ніхто з іх не адгукнуўся на прапанову.